mar 11
17
W strefie pobrzeży zachodzi daleko idący związek między budową geologiczną, rzeźbą i glebami. Wzdłuż niskiego brzegu ciągnie się pasmo utworów najmłodszych, holoceńskich. Są to pola wydmowe i torfowiska.
Wydmy w większości zostały utrwalone przez roślinność i tylko na obszarach chronionych można jeszcze dziś oglądać wydmy ruchome. Na podłożu wydmowym gleby są najmłodsze, znajdują się często dopiero w stadium inicjalnym swego rozwoju. Na wydmach białych proces glebotwórczy nie zaznacza się w ogóle. Dopiero w profilu glebowym wykopanym w nadmorskim borze sosnowym, który stanowi ostatnie ogniwo rozwoju roślinności na wydmie szarej, dostrzec można ślady procesu bielicowego w postaci niewielkiego poziomu wymycia. Lekko rdzawy bywa też zalegający pod nim poziom namycia.
Zdecydowane cechy bielicy mają gleby reliktowe występujące na niektórych obszarach Pobrzeża Słowińskiego, np. w leśnictwie Gać na południe od Łebska (profile 8-12). Mają one doskonale wykształcone wszystkie poziomy genetyczne, charakterystyczne dla tego typu gleby: gruby poziom ściółki i nadkładowej, kwaśnej próchnicy, a pod nią wyraźny, białawy poziom wymycia i pięknie wykształcony poziom namycia, górą niemal czarny od humusu, niżej brunatnorudy od związków żelazowych, dołem rdzawożółty.
Na utworach mineralnych w miejscach podmokłych tworzą się gleby glejowe.
Torfowiska w strefie pobrzeża mają różną genezę i stąd też różny charakter. Powierzchniowo dużą rolę odgrywają torfowiska niskie i przejściowe. Zajmują one dna dolin i pradolin, a także rozległe obniżenia biegnące szerokim, równoległym do brzegu pasem od Koszalina na zachodzie po Jastrzębią Górę na wschodzie. W części zachodniej obniżenia te w znacznej mierze wypełnione są wodą jezior przybrzeżnych (Jamna, Bukowa, Kopania, Wicka, Gardna, Łebska i Sarbska), w części wschodniej są to różne „błota”, „bagna”, „łąki” (Wierzchucińskie Bagna, Białogórskie Bagno, Żarnowieckie Łąki, Odargowskie Łąki, Krokowskie Łąki, Karwieńskie Błoto i Bielawskie Błoto).
Na torfach niskich w strefie pobrzeży charakterystyczne jest występowanie zarośli z woskownicą i wierzbą uszatą. W kilku miejscach rozwija się na nich wilgotny las olszowy.
Torfowiska wysokie mają charakter torfowisk atlantyckich. Wykształcają się w położeniach wododziałowych, przy czym wyniesienie tych terenów w stosunku do otoczenia może być nieznaczne. Nic więc dziwnego, że torfowiska wysokie występują nawet na dnie pradolin w miejscach o utrudnionym przepływie wody. Na torfowiskach tych rośnie wiele rzadkich gatunków roślin.
Wszystkie mniej lub bardziej faliste wyniesienia morenowe są pochodzenia dyluwialnego. Płaszczyzna dyluwialna opada ku północy stromą krawędzią ku wydmom i torfowiskom. Na kilku odcinkach dochodzi aż do brzegu morza i tam, podmywana przez fale, obrywa się urwiskami klifu. Płaszczyzna ta pocięta jest głębokimi pradolinami. Najbardziej oryginalne krajobrazy wykształciły się we wschodniej części pobrzeża, w sąsiedztwie Zatoki Puckiej, gdzie doszło do pocięcia płaszczyzny dyluwialnej na szereg wysp, zwanych kępami, Są to, poczynając od południa: Kępa Redłowską, Kępa Oksywska, Kępa Pucka, Kępa Swarzewska oraz najmniejsza z nich Kępa Ostrowska. Kępy te zbudowane są z glin zwałowych. Wiążą się z nimi różne postacie gleb typu brunatnego, a także gleby bielicowe słabo zbielicowane. Panującym zbiorowiskiem leśnym są tu ubogie buczyny i lasy bukowo-dębowe.
Niewielką powierzchnię na pobrzeżu zajmują sandry, usytuowane w południowo-zachodniej części Kępy Puckiej, na obszarze Puszczy Darżlubskiej. Rosną tam bory sosnowe, rzadziej mieszane.
Bardzo charakterystyczne jest też pasmo moren czołowych, rozciągające się między Lęborkiem a Wejherowem w obrębie Wysoczyzny Żarnowieckiej. Można w jego obrębie wydzielić dwa wyraźniejsze ciągi. Najwyższe wyniesienia położone na północ od Strze-bielina dochodzą do 138,7 m, a Kobyla Góra, kulminacja ciągu morenowego Roszczyce-Mierzyno, sięga 120,8 m. Z ciągami morenowymi związane są gleby brunatne. Na wszystkich trudniej dla uprawy rolnej dostępnych siedliskach zachowały się lasy bukowe. Towarzyszą one wszystkim stromym zboczom, podnosząc piękno krajobrazu tych okolic.
Stosunki wodne
Obszar Pobrzeży Słowińskiego i Kaszubskiego ma bardzo bogatą sieć wodną. Bystre, a zarazem czyste rzeki przymorskie, jak Łupawa, Łeba, Słupia i Wieprza z Grabową, biorące początek wśród wyniesień Pojezierza, przecinają pobrzeże i wpadają do Bałtyku. Z rzek tych Łeba i Łupawa oraz nieliczne drobniejsze rzeczki uchodzą do jezior przybrzeżnych, przepływają je i dopiero wtedy kierują się do morza. Łeba wpada do jeziora Łebsko, Łupawa do jeziora Gardno, dalsze małe rzeczki uchodzą do Jeziora Sarbskiego (Chełst) oraz do jeziora Jamno (Unieść).